"การ์ตูนวาย" กลายเป็นคำที่ได้ยินกันจนคุ้นหูในไทย แต่หลายคนอาจยังสงสัยว่าแท้จริงแล้ววายคืออะไร ต่างจาก BL ตรงไหน และทำไมแนวนี้ถึงครองใจนักอ่านชาวไทยมาได้ยาวนาน บทความนี้จะพาไปทำความรู้จักการ์ตูนวายตั้งแต่นิยามไปจนถึงเสน่ห์ของวายไทย
นิยามของ 'วาย' และ 'BL'
'วาย' และ 'BL' เมื่อมองภาพรวมแล้วทั้งสองคำต่างก็ทำหน้าที่เดียวกัน คือการเป็นป้ายชื่อสำหรับหมวดคอนเทนต์ที่นำเสนอความรักความสัมพันธ์ระหว่างเพศชาย โดยอาจมีความแตกต่างในบริบทการใช้เล็กน้อย
'วาย' เป็นคำที่คนไทยเรียกกันจนติดปาก แท้จริงแล้วมาจากอักษรตัวแรกของคำว่า Yaoi ที่มีต้นกำเนิดจากประเทศญี่ปุ่น บริบทดั้งเดิมของ Yaoi สื่อถึงเนื้อหาความสัมพันธ์ทางเพศระหว่างชายกับชาย มีฉากวาบหวิวที่เน้นความสวยงามและเย้ายวนอารมณ์ของกลุ่มเป้าหมายผู้หญิงเป็นหลัก
ขณะที่ 'BL' หรือ Boy's Love เป็นคำศัพท์ที่ใช้แพร่หลายทางสากล โดยมีขอบเขตของเนื้อหาที่กว้างและอิสระมากกว่า ขอเพียงเป็นเรื่องราวความรักระหว่างผู้ชาย ไม่จำเป็นจะต้องมีฉากวาบหวิว และไม่จำกัดเพศของกลุ่มเป้าหมาย ทำให้ปัจจุบันในไทยเองก็เริ่มใช้คำว่า BL อย่างแพร่หลายเช่นกัน
การเดินทางของการ์ตูนวายในประเทศไทย
หากพูดถึงการ์ตูนย่อมต้องนึกถึงประเทศต้นตำรับอย่างญี่ปุ่น ประเทศไทยนำเข้าลิขสิทธิ์การ์ตูนญี่ปุ่นมายาวนานมากกว่าครึ่งศตวรรษ ทว่าเส้นทางของการ์ตูนวายออกจะดาร์กกว่าหมวดทั่วไปสักหน่อย เนื่องจากค่านิยมสังคมสมัยก่อนยังไม่เปิดรับความหลากหลายทางเพศ การ์ตูนวายที่มีเนื้อหาเกี่ยวกับรักร่วมเพศอย่างชัดเจนถูกจัดเป็นเนื้อหาที่ผิดศีลธรรม ไม่ได้รับอนุญาตให้วางจำหน่ายในร้านหนังสือชั้นนำ ยุคบุกเบิกในไทยจึงเริ่มต้นจากกลุ่มเล็กๆ แปลการ์ตูนขายแบบไม่ถูกลิขสิทธิ์
ท่ามกลางอคติจากสังคม ความต้องการซื้อกลับสวนทางกันอย่างสิ้นเชิง การ์ตูนวายเป็นที่นิยมและธุรกิจเติบโตอย่างรวดเร็ว แต่ความเร็วจนเป็นที่สะดุดตานำพาไปสู่การกวาดล้างครั้งยิ่งใหญ่หรือที่เรียกกันว่า 'ยุคหลุมดำ' ในช่วงปี พ.ศ. 2548–2549 ส่งผลให้การ์ตูนวายถูกนำเสนอข่าวในแง่ลบ ถูกแปะป้ายว่าเป็นสื่อลามกอนาจาร ถูกเก็บออกจากแผงร้านหนังสือรายย่อยทั้งหมด และถึงขั้นโดนแบนไม่ให้วางจำหน่ายทั้งการ์ตูนและนิยายวายในงานหนังสือแห่งชาติ
แม้ยุคหลุมดำจะสร้างตราบาปและแผลใจ แต่หากมองอีกมุมก็เป็นบทเรียนที่ทำให้สาววายตระหนักถึงข้อผิดพลาดและดำเนินการแก้ไข หันมานำเข้าลิขสิทธิ์การ์ตูนอย่างถูกต้อง ควบคุมเนื้อหาให้อยู่ในเรตที่เหมาะสม รวมถึงสนับสนุนการจัดจำหน่ายผลงานของคนไทยมากขึ้น เมื่อไม่มีความผิดเป็นชนักติดหลังอีกต่อไป การฟื้นตัวและเติบโตครั้งใหม่จึงดำเนินไปบนรากฐานอันมั่นคง
สำหรับวงการการ์ตูนวายไทยเริ่มต้นจาก 'โดจินชิ' หนังสือทำมือที่หยิบยืมตัวละครและเซตติ้งมาจากการ์ตูนญี่ปุ่นเรื่องต่างๆ โดยนักเขียนจะจับคู่ตัวละครที่ตนชอบแล้วแต่งเรื่องราวความรักระหว่างพวกเขา ทว่าโดจินชิมีจุดอ่อนสำคัญคือความคลุมเครือด้านลิขสิทธิ์ ช่องทางการจำหน่ายจึงค่อนข้างจำกัดและยากแก่การนำไปต่อยอดเป็นผลงานแขนงอื่นๆ นั่นจึงเป็นเหตุผลให้นักเขียนไทยเริ่มสร้างสรรค์ผลงานออริจินัลของตนเองในเวลาต่อมา
การเดินทางของการ์ตูนวายออริจินัลเต็มไปด้วยบททดสอบ ไม่เพียงแค่ฝึกปรือฝีมือให้เก่งกาจ แต่ต้องค้นหาอัตลักษณ์ของตนเอง งานแบบไหนที่มองแล้วรู้ว่าเป็นงานคนไทย จะนำเสนอแบบไหนให้น่าสนใจ ไม่เชย และทำให้ผู้คนยอมรับได้ว่าผลงานคนไทยยืนหยัดท่ามกลางชาติต่างๆ ได้อย่างสง่างาม
ทำไมคนไทยถึงชอบการ์ตูนวาย
สามารถพูดได้ว่าการเสพงานวายคือรสนิยมอย่างหนึ่ง ความชอบในการ์ตูนวายมีได้หลายสาเหตุ ไม่ว่าจะเป็นความสวยงามของภาพ ตัวละครชายหน้าตาหล่อเหลาตามอุดมคติ ไอเดียเรื่องที่หลุดจากกรอบเรื่องเพศ หรือแม้กระทั่งบรรยากาศคึกคักของสังคมคนคอเดียวกัน แต่ปฏิเสธไม่ได้เลยว่าปัจจัยสำคัญมาจากแรงกดดันทางสังคมไทยเอง การตีกรอบศีลธรรมทางเพศที่เคร่งครัดมากเกินไป การกีดกันความรักระหว่างเพศเดียวกัน ค่านิยมสุดโต่งมักก่อให้เกิดความรู้สึกต่อต้านลึกๆ ในใจเสมอ ความต้องการแหกออกจากกรอบนี้เองที่ทำให้ผู้คนมีความสุขและได้รับการเติมเต็มทางจิตใจทุกครั้งที่อ่านการ์ตูนวาย การ์ตูนวายสำหรับคนไทยจึงไม่ใช่แค่การ์ตูนธรรมดา แต่คือเสียงสะท้อนจากผู้คนที่รักในอิสระเสรี
เสน่ห์ของการ์ตูนวายไทย
ในยุคบุกเบิก ผลงานการ์ตูนของไทยได้รับอิทธิพลจากการ์ตูนญี่ปุ่นค่อนข้างมาก แต่ด้วยวัฒนธรรม ความเชื่อ วิถีชีวิตที่ไม่เหมือนกัน กระบวนการคิดและถ่ายทอดเรื่องราวจึงต่างกัน ความเป็นตัวเองของคนไทยค่อยๆ ฉายชัดมากขึ้นเรื่อยๆ เมื่อเวลาผ่านไป
เสน่ห์ของการ์ตูนวายไทยคือความรู้สึกคุ้นเคยและเชื่อมโยงกับชีวิตประจำวัน ด้วยการอ้างอิงสถานที่จริงภายในประเทศ นิสัยใจคอของตัวละคร ความคิด การกระทำและการตัดสินใจ เป็นสิ่งที่คนไทยด้วยกันสามารถทำความเข้าใจได้โดยสัญชาตญาณ ทำให้รู้สึกว่าเรื่องราวสามารถเกิดขึ้นได้ใกล้ตัวเรา
ยิ่งปัจจุบันเป็นยุคของอินเทอร์เน็ตและสมาร์ตโฟน การมาถึงของเว็บคอมมิค การ์ตูนแนวดิ่งสีสันสดใสยิ่งเพิ่มความหลากหลายให้วงการการ์ตูนไทยมากขึ้น นักเขียนสามารถเลือกทำการ์ตูนตามความสนใจหรือความถนัดได้ การเกิดขึ้นของแพลตฟอร์มคอนเทนต์ในไทยก็นับเป็นอีกแรงผลักดันให้นักเขียนมีพื้นที่จัดแสดงผลงานของตนได้อย่างอิสระ ทำให้วงการการ์ตูนไทยออริจินัลมีแนวโน้มที่จะเติบโตขึ้นอย่างต่อเนื่อง
การ์ตูนวายไทยถูกลิขสิทธิ์ต้อง Yaomic
ปัจจุบันมีแพลตฟอร์มคอนเทนต์จำนวนมากที่มอบพื้นที่อิสระให้นักเขียนไทยได้นำเสนอผลงาน ความพิเศษของ Yaomic คือคอนเทนต์ Exclusive ที่ไม่ซ้ำใคร หาอ่านได้ที่นี่ที่เดียวเท่านั้น ผลงานทุกทั้ง Comic และ Fiction เรื่องผ่านกระบวนการทำงานร่วมกันระหว่างนักเขียนและบรรณาธิการเพื่อสร้างสรรค์ผลงานที่มีคุณภาพดี ผลงานมีลิขสิทธิ์ถูกต้อง 100% นักเขียนได้รับค่าตอบแทนจริง
Yaomic เกิดขึ้นจากความปรารถนาเล็กๆ ที่จะเป็นเวทีจัดแสดงผลงานของครีเอเตอร์ชาวไทย ให้นักเขียนไทยถูกค้นพบและได้รับการสนับสนุนจากทั้งในระดับประเทศและระดับสากล